کاربرد پساری هوج در بارداری: راهنمای جامع:

نکته مهم: این متن صرفاً جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره پزشکی نیست. تصمیم‌گیری درباره استفاده از پساری هوج در بارداری باید توسط متخصص زنان و زایمان و بر اساس شرایط بالینی هر فرد انجام گردد.

پساری هوج (Hodge Pessary) یک وسیله سیلیکونی نرم و انعطاف‌پذیر است که به شکل حلقه‌ای زاویه‌داراست. برای حمایت از ساختارهای لگنی و تغییر موقعیت دهانه رحم به کار می‌رود . این پساری در بارداری عمدتاً برای پیشگیری از زایمان زودرس در افرادی که دچار کوتاهی دهانه رحم هستند، استفاده دارد.

 

 پساری هوج  برند EIS  و کوپر از برندهای مطرح بازار است.

 

 

مکانیسم اثرو  کاربرد پساری هوج در بارداری:

پساری هوج با تغییر زاویه دهانه رحم نسبت به محور واژن عمل می‌کند. این تغییر موقعیت باعث  فشار وزن جنین به جای وارد شدن مستقیم به دهانه رحم، به سمت دیواره خلفی لگن هدایت گردد . به این ترتیب، نیرویی که می‌تواند منجر به باز گشتن زودرس دهانه رحم و زایمان زودرس شود، کاهش می‌یابد.

علاوه بر این، برخی مطالعات نشان داده‌اند که پساری ممکن است با کاهش تحریک رفلکس فرگوسن (که در اثر فشار بر دهانه رحم ایجاد می‌شود و ترشح اکسی‌توسین را تحریک می‌کند) در پیشگیری از انقباضات زودرس رحم نقش داشته باشد .

کاربرد پساری هوج در بارداری:

پیشگیری از زایمان زودرس

مهم‌ترین کاربرد پساری هوج در بارداری، پیشگیری از زایمان زودرس در زنان با طول دهانه رحم کمتر از ۲۵ میلی‌متر در سونوگرافی ترانس واژینال است . این وضعیت که به عنوان “کوتاهی دهانه رحم” است، یکی از عوامل اصلی خطر زایمان زودرس محسوب می‌گردد.

یک مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی‌ در ایران، استفاده از پساری هوج را در زنان باردار با حاملگی تک‌قلو، سن بارداری ۱۸ تا ۲۴ هفته و طول دهانه رحم ۱۵ تا ۳۰ میلی‌متر بررسی کرده است. در این مطالعه، پساری به مدت ۲۴ ساعت پس از قرارگیری، مجدداً از نظر طول و زاویه دهانه رحم ارزیابی می‌شود و در صورت نبود عارضه، تا هفته ۳۷ بارداری در محل باقی می‌ماند .

جایگزین سرکلاژ در شرایط خاص:

پساری هوج به عنوان یک گزینه کم‌تهاجمی برای زنانی که کاندید سرکلاژ (دوخت دهانه رحم) نیستند یا مایل به انجام آن نیستند، مطرح می‌گردد . به عنوان مثال، در یک گزارش موردی، زنی با سندرم اهلرز-دانلوس (اختلال بافت همبند) که به دلیل خطر پارگی بافت، انجام سرکلاژ برای او پرخطر بود، با موفقیت با پساری Smith-Hodge درمان گشت.

سابقه سقط مکرر یا زایمان زودرس

زنانی که سابقه سقط در سه‌ماهه دوم یا زایمان زودرس داشته‌اند، ممکن است از پساری هوج برای حمایت از دهانه رحم در بارداری بعدی استفاده کنند .

شواهد علمی درباره اثربخشی 

نتایج امیدوارکننده در برخی مطالعات

مطالعه PECEP (یک کارآزمایی تصادفی‌شده چندمرکزی) که روی ۳۸۵ زن با حاملگی تک‌قلو و طول دهانه رحم کمتر از ۲۵ میلی‌متر در هفته‌های ۱۸ تا ۲۲ بارداری انجام شد، نشان داد که استفاده از پساری به طور قابل توجهی خطر زایمان قبل از هفته ۳۴ بارداری را کاهش می‌دهد (۶٪ در گروه پساری در مقابل ۲۷٪ در گروه کنترل) .

نتایج متفاوت در مطالعات دیگر

با این حال، برخی مطالعات دیگر نتایج متفاوتی گزارش کرده‌اند. یک کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده در ایران که پساری هوج را با سرکلاژ در بارداری‌های دوقلو مقایسه کرد، نشان داد که سرکلاژ در افزایش طول مدت بارداری مؤثرتر از پساری هوج است (میانگین طول بارداری ۲۳۸.۶ روز در گروه سرکلاژ در مقابل ۲۲۳.۶ روز در گروه پساری) .

همچنین یک مطالعه گذشته‌نگر که پساری Inflatoball را با پساری Smith-Hodge در زنان با کوتاهی دهانه رحم مقایسه کرد، تفاوت معناداری در پیشگیری از زایمان زودرس، عوارض بارداری یا پیامدهای نامطلوب نوزادی بین دو نوع پساری نیافت .

نحوه قرارگیری پساری هوج:

انتخاب سایز مناسب

پساری هوج در اندازه‌های مختلف از قطر ۵۵ تا ۹۵ میلی‌متر موجود است. پزشک با استفاده از ست‌های آزمایشی، اندازه‌ای را انتخاب می‌کند که کوچک‌ترین اندازه‌ای باشد که پساری را در جای خود نگه می‌دارد .

تکنیک قرارگیری پساری هوج

پساری هوج معمولاً در مطب و بدون نیاز به بیهوشی قرار داده می‌شود. مراحل به این صورت است:

1. پساری با مقدار کمی روان‌کننده آغشته می‌گردد.

2. با فشردن پرینه و وارد کردن پساری به سمت فورنیکس خلفی، اطمینان حاصل می‌شود که پساری دهانه رحم را احاطه کرد است

3. پزشک با انگشت معاینه‌کننده، پساری را در موقعیت صحیح قرار می‌دهد

نشانه‌های قرارگیری نادرست پساری هوج:

• عدم توانایی در تحمل فشار (پساری بیرون می‌افتد) که نشانه سایز کوچک است

• ناراحتی در نشستن یا اشکال در ادرار کردن که نشانه سایز بزرگ یا موقعیت اشتباه است

مراقبت و پیگیری:

معاینات منظم

پس از قرارگیری اولیه، بیمار باید یک هفته بعد (حداکثر تا چهار هفته) معاینه شود. در هر ویزیت، پساری خارج و تمیز می‌شود و واژن از نظر فرسایش، نکروز فشاری یا واکنش آلرژیک بررسی می‌شود .

نظافت و نگهداری

• پساری با آب جاری (بدون مواد ضدعفونی‌کننده) تمیز می‌گردد.

• در صورت نیاز می‌توان از مسواک نرم استفاده کرد.

• پساری معمولاً می‌تواند تا ۳۰ روز به طور مداوم در محل باقی بماند، سپس خارج و تمیز گردد.

زمان خارج کردن

پساری معمولاً در هفته ۳۷ بارداری یا در صورت بروز عوارض (پارگی کیسه آب، خونریزی، انقباضات یا درد) خارج می‌گردد. .

عوارض و خطرات پساری:

 شایع

• افزایش ترشح واژینال: شایع‌ترین عارضه که به دلیل حضور جسم خارجی رخ می‌دهد. استفاده از ژل واژینال اسیدی یا کرم چرب می‌تواند به کاهش آن کمک کند

• ناراحتی موضعی: احساس جسم خارجی یا درد خفیف

 کمتر معمول  در کاربرد پساری هوج در بارداری

• زخم یا فرسایش واژن: به ویژه در زنان یائسه با مخاط نازک واژن. استفاده از کرم استروژن می‌تواند مخاط را مقاوم‌تر کند.

• جابجایی پساری: ممکن است در حین اجابت مزاج پایین بیاید که بیمار باید آموزش ببیند چگونه آن را به جای خود بازگرداند.

• عفونت: اگرچه پساری می‌تواند ترشح ایجاد کند، اما همیشه نشانه عفونت نیست. در صورت وجود ترشح چرکی یا بوی نامطبوع، باید ارزیابی انجام گردد.

محدودیت‌ها و ملاحظات

شواهد متناقض

با وجود استفاده از پساری هوج برای دهه‌ها، شواهد علمی درباره اثربخشی آن هنوز قطعی نیست و مطالعات نتایج متناقضی نشان می‌دهند . در حالی که مطالعه PECEP نتایج مثبتی نشان داد، برخی کارآزمایی‌های دیگر نتوانستند این نتایج را تکرار کنند.

مقایسه با سرکلاژ

در برخی شرایط، به ویژه در بارداری‌های دوقلو، سرکلاژ ممکن است مؤثرتر از پساری باشد . تصمیم‌گیری بین این دو روش باید توسط متخصص و با در نظر گرفتن شرایط فردی بیمار انجام شود.

 

نخ سرکلاژ مرسلین اتیکون امریکا از برندهای مطرح بازار است.

 

محدودیت‌های کاربرد پساری هوج در بارداری:

پساری هوج در موارد زیر نباید استفاده شود:

• پارگی کیسه آب

• انقباضات فعال رحمی یا زایمان زودرس

• خونریزی واژینال فعال

• جفت سرراهی

• عفونت فعال لگنی یا کوریوآمنیونیت

• ناهنجاری‌های عمده جنین

جمع‌بندی(کاربرد پساری هوج در بارداری)

پساری هوج یک گزینه کم‌تهاجمی، سرپایی و نسبتاً ایمن برای پیشگیری از زایمان زودرس در زنان باردار با کوتاهی دهانه رحم است . این روش به ویژه برای زنانی که کاندید سرکلاژ نیستند یا آن را نمی‌پذیرند، ارزشمند است. با این حال، شواهد علمی درباره اثربخشی آن متناقض است و در برخی شرایط (مانند بارداری دوقلو) ممکن است سرکلاژ ارجحیت داشته باشد. تصمیم‌گیری نهایی باید بر اساس مشاوره با متخصص زنان و زایمان و در نظر گرفتن شرایط بالینی، ترجیحات بیمار و شواهد است.