باد فتق چیست؟

باد فتق چیست؟این سوالی است که بسیاری از بیماران و حتی متخصصان با آن مواجه می‌گردند.اما پاسخ به آن تنها به تعریف ساده محدود نمی‌گردد درک دقیق این عارضه و روش‌های درمانی آن، مستقیماً به انتخاب تجهیزات جراحی مناسب و نتایج طولانی‌مدت گره خورده است.

تعریف علمی باد فتق:

باد فتق چیست؟

باد فتق یا هرنیا (Hernia)، به برون‌زدگی غیرطبیعی یک اندام یا بخشی از آن از طریق دیواره‌ای که به طور طبیعی آن را دربرگرفته، میگویند . این دیوار می‌تواند دیوار شکم، دیافراگم یا هر حفره دیگری در بدن باشد. به زبان ساده، زمانی که عضلات یا بافت‌های پوشانند یک اندام ضعیف گردند و اندام تحت فشار، از این نقطه ضعف عبور کند، فتق رخ می‌دهد .

بر اساس داده‌های اپیدمیولوژیک، شایع‌ترین محل بروز فتق، ناحیه کشاله ران (Inguinal) است و بیش از ۹۰ درصد موارد فتق را شامل می‌شود . انواع دیگر شامل فتق فمورال (در ران)، فتق نافی (در ناف)، و فتق برشی (در محل برش جراحی قبلی) هستند .

علل و علائم بالینی باد فتق چیست؟ :

علت اصلی فتق، وجود یک نقطه ضعف مادرزادی یا اکتسابی در دیواره عضلانی است. در بزرگسالان، عواملی مانند بلند کردن اجسام سنگین، سرفه مزمن، چاقی و بارداری می‌توانند فشار داخل شکمی را افزایش داده و منجر به بروز فتق شوند . علائم شایع شامل یک برجستگی قابل لمس یا قابل مشاهده، درد یا ناراحتی مبهم در ناحیه، و احساس سنگینی است که معمولاً با فعالیت تشدید می‌شود .

یک نکته حیاتی در ارزیابی بالینی، تمایز بین فتق قابل بازگشت (Reducible) و غیرقابل بازگشت است. در نوع غیرقابل بازگشت یا گرفتار (Strangulated)، جریان خون به بافت گیرافتاده قطع می‌شود که یک اورژانس جراحی محسوب شده و نیاز به مداخله فوری دارد .

از مش جراحی تا تکرهای لاپاراسکوپی برای درمان باد فتق :

درمان قطعی فتق، جراحی است و روش‌های نوین جراحی مدرن، به شدت بر تقویت دیواره شکم با استفاده از مش‌های جراحی متکی هستند.

دوال مش جراحی(Surgical Mesh):

استفاده از مش برای ترمیم فتق، خطر عود مجدد را به طور قابل توجهی کاهش می‌دهد. یک مطالعه بزرگ بر روی بیش از ۱۲۰,۰۰۰ بیمار نشان داد که در ترمیم فتق شکمی به روش باز، استفاده از مش خطر ۱۰ ساله نیاز به جراحی مجدد را از ۱۹٪ به ۱۳٪ کاهش داده است . این موضوع نشان‌دهنده نقش حیاتی مش به عنوان یک “جمجمه مصنوعی” برای بازسازی یکپارچگی مکانیکی دیواره شکم است.

دوال مش بارد و کوویدین از برندهای مطرح بازارند.

تکرهای لاپاراسکوپی فیکس نمودن مش (Laparoscopic Tacks): در جراحی لاپاراسکوپی، پس از جایگذاری مش، باید آن را در جای خود تثبیت کرد. تکرها (Tacks) یکی از روش‌های رایج فیکس‌کردن نافذ هستند . شواهد نشان می‌دهد که انتخاب نوع تکر (قابل جذب یا دائمی) و تکنیک فیکس‌کردن می‌تواند بر میزان درد مزمن پس از عمل تأثیر بگذارد . در واقع، مطالعات نشان داده‌اند که گاهی اوقات عدم استفاده از تکر و تکیه بر خاصیت خودچسبندگی مش یا چسب‌های بیولوژیک می‌تواند نتایج بهتری از نظر درد و طول مدت بستری داشته باشد .

تکر جذبی و غیر جذبی بارد و کوویدین از برندهای مطرح بازارند.

پس باد فتق چیست؟

باد فتق یک نقص مکانیکی در دیواره محافظ بدن است. در حالی که مش به عنوان یک داربست برای رشد بافت و توزیع نیرو عمل می‌کند، فیکس‌کننده‌ها وظیفه تثبیت این داربست در موقعیت صحیح را بر عهده دارند. درک عمیق پاتوفیزیولوژی فتق و شواهد علمی مربوط به محصولات، به شما این امکان را می‌دهد که راهکارهای دقیق‌تر و مبتنی بر شواهد را به تیم‌های جراحی ارائه دهید.

علائم فتق شکمی یا باد فتق چیست؟

در بیشتر موارد، تنها نشانهٔ فتق شکمی یک برجستگی قابل دید یا قابل لمس است که ممکن است با ناراحتی خفیف همراه باشد یا اصلاً دردی نداشته باشد. میزان واضح بودن این برجستگی به وضعیت بدن و فشار داخل شکم بستگی دارد: در حالت ایستاده، هنگام سرفه، زور زدن یا بلند کردن اجسام سنگین بارزتر می‌شود و در حالت خوابیده ممکن است کوچک گردد یا از بین برود. در فتق قابل بازگشت (Reducible)، معمولاً می‌توان برجستگی را با فشار ملایم انگشت به داخل حفره شکم هدایت کرد؛ همین ویژگی یکی از مهم‌ترین معیارها برای تشخیص فتق در وضعیت ایمن است.

ویژگی‌های مکانی بر اساس نوع فتق:

هر نوع فتق شکمی از نظر محل و نحوهٔ تظاهر، الگوی نسبتاً مشخصی دارد:

فتق کشاله ران (Inguinal): شایع‌ترین نوع فتق شکمی است. به صورت برجستگی در ناحیه کشاله ران ظاهر می‌شود؛ در مردان ممکن است تا کیسه بیضه امتداد یابد و در زنان به سمت لابیا بزرگ. اغلب با احساس سنگینی یا کشیدگی در پای همان سمت همراه است.
فتق نافی (Umbilical): به شکل برجستگی نرم در ناحیه ناف . اندازه آن از یک نخود تا یک آلو متغیر است. هنگام گریه، سرفه یا زور زدن در دفع، واضح‌تر می‌گردد.
فتق اپی‌گاستریک (Epigastric): در خط وسط شکم، بین ناف و جناغ قرار دارد. ممکن است به صورت یک یا چند توده کوچک لمس گردد . درد آن با فعالیت و فشار بیشتر گردد.
فتق برشی یا اینسیژنال (Incisional): در محل برش جراحی قبلی رخ می‌دهد و ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها پس از عمل ظاهر شود.

علائمی که نیاز به مداخله فوری دارند:

زمانی که فتق از حالت «قابل بازگشت» به «گرفتار» (Incarcerated) یا «خفگی» (Strangulated) پیشرفت می‌کند، علائم به‌طور محسوسی تغییر می‌کنند. وضعیت به یک اورژانس جراحی تبدیل می‌گردد:

درد مداوم و پیش‌رونده که شدت آن افزایش می‌یابد.
تهوع و استفراغ.
حساسیت شدید به لمس در محل برجستگی و عدم امکان بازگرداندن آن.
.قرمزی، کبودی یا تیره شدن پوست روی فتق.
عدم توانایی در دفع گاز و مدفوع.

درمان باد فتق چیست؟

درمان قطعی فتق شکمی، جراحی است. فتق‌ها خودبه‌خود بهبود نمی‌یابند . تنها در موارد خاصی مانند فتق نافی در نوزادان ممکن است بدون مداخله برطرف گردند . در بزرگسالان، روش‌های نگهدارنده مانند بستن با چسب یا بانداژ ممکن است احساس راحتی ایجاد کنند اما خطر خفگی فتق را کاهش نمی‌دهند . راه‌حل درمانی محسوب نمگردد.

انواع رویکردهای جراحی باد فتق چیست؟

انتخاب روش جراحی بر اساس نوع، اندازه، محل فتق و وضعیت عمومی بیمار تعیین می‌شود:

ترمیم با کشش ( suture repair ): در این روش، نقص دیواره شکم با بخیه مستقیم بسته میگردد. امروزه استفاده از آن محدود به موارد خاص است، زیرا میزان عود در آن بالاتر از روش‌های مش‌محور گزارش شده است .

ترمیم بدون کشش با مش جراحی ( tension-free mesh repair ): این روش استاندارد طلایی درمان فتق در بزرگسالان است. مش جراحی به عنوان یک داربست، دیواره ضعیف‌شده را تقویت می‌کند و بدون ایجاد کشش روی بافت‌های اطراف، احتمال عود را به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌دهد . مطالعات نشان می‌دهند که ترمیم بدون مش، نرخ عود ۴.۴ تا ۱۳ درصد برای فتق کشاله ران و ۱۱ تا ۶۳ درصد برای فتق نافی و برشی دارد، در حالی که استفاده از مش این نرخ را به‌طور معناداری پایین می‌آورد .

ترمیم لاپاراسکوپی ( کم‌تهاجمی ): در این روش با ایجاد چند برش کوچک، دوربین و ابزار جراحی وارد حفره شکم یا فضای پریتونئال می‌شوند. مزایای آن شامل درد کمتر پس از عمل، بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره و اسکارهای کوچک‌تر است . تکنیک‌های رایج شامل TAPP (ترمیم ترانس‌ابدمینال پری‌پریتونئال) و TEP (ترمیم کاملاً خارج‌پریتونئال) هستند .

در درمان هرنی یا فتق از انواع مش های دوال مش و مش تری دی ( سه بعدی ) استفاده میکنند.

نقش تکرهای لاپاراسکوپی در تثبیت مش:

در جراحی لاپاراسکوپی، پس از قرار دادن مش، باید آن را در موقعیت صحیح تثبیت کرد. تکر (Tacker) یکی از رایج‌ترین ابزارهای فیکس‌کردن مش است . با این حال، شواهد بالینی نشان می‌دهد که انتخاب روش تثبیت می‌تواند بر نتایج پس از عمل تأثیر بگذارد.

یک کارآزمایی بالینی تصادفی روی بیماران تحت جراحی TAPP فتق کشاله ران، دو روش تثبیت با تکر و بخیه‌زنی داخل‌بدنی را مقایسه کرد. نتایج نشان داد که گروه تکر مدت جراحی کوتاه‌تری داشتند (۷۴ دقیقه در مقابل ۹۹ دقیقه)، اما شدت درد پس از عمل در ساعات ۱۲، ۲۴ و ۴۸ ساعت در گروه تکر به‌طور معناداری بیشتر بود. همچنین مدت بستری در گروه تکر طولانی‌تر گزارش شد .

این یافته‌ها نشان می‌دهد که در ارائه راهکارهای فیکس‌کردن مش به تیم‌های جراحی، باید تعادل بین سرعت جراحی و راحتی بیمار در نظر گرفته شود. تکرها ابزار ارزشمندی برای تسریع عمل هستند، اما انتخاب نوع تکر (قابل جذب یا دائمی) و تعداد آن می‌تواند بر تجربه پس از عمل بیمار تأثیرگذار باشد.پ

مش تری دی بارد امریکا از محبوب ترین انواع مش سه بعدی است.

ملاحظات بالینی مرتبط با محصولات شما:

دوال مش جراحی در موقعیت‌هایی که خطر عفونت یا آلودگی وجود دارد یا استفاده از مش‌های سریع‌جذب امکان‌پذیر نیست، ارزش درمانی خود را نشان می‌دهد. یک گزارش موردی از ۳۰ نوزاد مبتلا به فتق دیافراگماتیک مادرزادی که با تکنیک نوین استفاده از دوال مش تحت درمان قرار گرفتند، نشان داد که این روش ایمن و مؤثر بوده و نرخ بقای بالایی داشته است. تنها در سه مورد عوارض موضعی خفیف مانند اروژن و عفونت گزارش شد که با مداخلات محدود برطرف گردید .

در زمینه تکرهای لاپاراسکوپی، داده‌های کارآزمایی بالینی ایرانی که در بیمارستان‌های الزهرا و کاشانی اصفهان انجام شد، نشان می‌دهد که در روش TEP، روش‌های مختلفی برای فیکس‌کردن مش وجود دارد: بخیه، تکر یا چسب فیبرین. این تنوع نشان‌دهنده آن است که جراحان به گزینه‌های متفاوتی برای تثبیت مش دسترسی دارند و انتخاب آگاهانه ابزار فیکس‌کنند می‌تواند بر نتایج بالینی اثر بگذارد.

جمع‌بندی:

درمان فتق شکمی یک تصمیم چندعاملی است: نوع و اندازه فتق، وضعیت بیمار و ترجیح تیم جراحی همگی در انتخاب روش دخیل هستند. جراحی با مش، استاندارد درمان است و تکنیک‌های کم‌تهاجمی مزایای قابل‌توجهی از نظر درد و زمان بهبودی دارند. در این میان، محصولات شما — دوال مش جراحی و تکرهای لاپاراسکوپی — ابزارهایی هستند که به جراحان امکان می‌دهند بین سرعت، ایمنی و راحتی بیمار تعادل برقرار کنند. ارائه این داده‌ها به تیم‌های جراحی، گفتگو درباره انتخاب محصول را از سطح تبلیغاتی به سطح تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد ارتقا می‌دهد.