سوزن پورت شیمی درمانی

راهنمای سایزبندی سوزن پورت شیمی درمانی(Huber Needle) و کاربرد آن:

سوزن‌های هابر با سایزهای مختلفی تولید می‌شوند که هر کدام کاربرد مشخصی دارند. برای تشخیص سریع و دقیق سایز، این سوزن‌ها دارای سیستم کدگذاری رنگی بر روی هاب (محل اتصال) هستند. در ادامه، جدول جامع سایزها، رنگ‌ها و کاربردهای رایج آن‌ها را مرور می‌کنیم.

جدول سایزبندی، رنگ و کاربرد سوزن پورت شیمی درمانی:

عوامل دیگر در انتخاب سایز سوزن پورت شیمی درمانی:

علاوه بر سایز سوزن (Gauge که به قطر اشاره دارد)، دو فاکتور دیگر نیز در انتخاب سوزن مناسب توسط کادر درمان بسیار حیاتی هستند:

1. طول سوزن (Needle Length): سوزن‌های هابر در طول‌های مختلفی تولید می‌شوند (مثلاً ۱۵، ۲۰، ۲۵، ۳۲ میلی‌متر و حتی ۱ اینچ یا ۱.۵ اینچ). انتخاب طول مناسب بر اساس ضخامت بافت چربی زیر پوست بیمار انجام می‌گردد تا نوک سوزن دقیقاً درون محفظه پورت قرار گیرد. سوزن کوتاه به پورت نمی‌رسد و سوزن بلند ممکن است به کف پورت آسیب بزند.

2. زاویه سوزن: سوزن‌ها یا به صورت صاف (Straight) یا با زاویه ۹۰ درجه (که به شکل خمیده هستند) طراحی می‌شوند. نوع ۹۰ درجه رایج‌تر است و برای قرارگیری راحت‌تر روی پوست  است.

جمع‌بندی:

انتخاب سایز مناسب سوزن پورت شیمی درمانی، یک تصمیم تخصصی است که توسط پزشک یا پرستار مجرب بر اساس نوع دارو، ضخامت بافت بیمار و شرایط بالینی گرفته می‌شود. سیستم کدگذاری رنگی (زرد برای سایز ۲۰ و مشکی برای سایز ۲۲) به کادر درمان کمک می‌کند تا در یک نگاه، سوزن مورد نیاز را شناسایی کنند و از اشتباهات احتمالی جلوگیری نمایند.

پورت شیمی درمانی: راهنمای جامع و کاربردی:

این دستگاه که تقریباً به اندازه یک سکه است، معمولاً در ناحیه بالای قفسه سینه، زیر پوست قرار میگیرد و از دو بخش اصلی  است: یک مخزن  با رویه سیلیکونی به نام سپتوم (Septum) و یک لوله نازک و انعطاف‌پذیر به نام کاتتر که مخزن را به یکی از وریدهای بزرگ بدن (مانند ورید ژوگولار یا ساب‌کلاوین) متصل می‌کند .

کاربرد اصلی و مزایای کلیدی :

هدف اصلی از کاشت پورت شیمی درمانی ، تسهیل روند درمان برای بیمارانی است که به تزریق‌های مکرر و طولانی‌مدت وریدی نیاز دارند. رایج‌ترین کاربرد آن، دریافت داروهای شیمی درمانی است، اما مزایای آن بسیار فراتر از این مورد است .

مزایای استفاده از پورتاکت شیمی درمانی :

• کاهش درد و اضطراب ناشی از رگ‌گیری‌های مکرر: با داشتن پورت، نیازی به یافتن رگ و تزریق مکرر در هر جلسه درمانی نیست. این موضوع به ویژه برای بیمارانی که رگ‌های ظریف یا آسیب‌دیده‌ای دارند، یک مزیت بزرگ محسوب می‌گردد.

• حفاظت از رگ‌های محیطی: داروهای شیمی درمانی می‌توانند به رگ‌های کوچک دست و بازو آسیب بزنند. پورت دارو را مستقیماً به یک ورید بزرگ با جریان خون بالا می‌رساند و از بروز التهاب و تخریب رگ‌ها جلوگیری می‌کند .

• کاهش خطر عوارض جدی: خطر نشت دارو (اکستراوازاسیون) به بافت اطراف که می‌تواند باعث آسیب شدید و نکروز (مرگ بافت) شود، با استفاده از پورت به شدت کاهش می‌یابد . همچنین، به دلیل قرارگیری کامل زیر پوست، خطر عفونت در مقایسه با کاتترهای وریدی مرکزی که بخشی از آنها بیرون از بدن است، کمتر است .

• افزایش کیفیت زندگی در طول درمان: پس از بهبودی محل جراحی، بیمار می‌تواند به راحتی استحمام کند و حتی شنا کند، بدون اینکه نگران خیس شدن پانسمان باشد. همچنین، پورت در زیر پوست قرار دارد و با لباس پوشیده می‌شود و در فعالیت‌های روزمره اختلالی ایجاد نمی‌کند .

• ماندگاری بالا: یک پورت در صورت مراقبت صحیح، می‌تواند برای ماه‌ها یا حتی سال‌ها در بدن باقی بماند و برای هزاران بار تزریق قابل استفاده باشد .

• کاربردهای چندگانه: علاوه بر شیمی درمانی، از پورت می‌توان برای تزریق سایر داروها، آنتی‌بیوتیک‌ها، تغذیه وریدی، تزریق خون و فرآورده‌های خونی، و حتی گرفتن نمونه خون برای آزمایشات مکرر استفاده کرد .

نحوه کاشت و کاربرد پورت شیمی درمانی :

کاشت پورت یک عمل جراحی ساده و سرپایی است که معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد و با بی‌حسی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام می‌گردد . پزشک با ایجاد یک برش کوچک در بالای قفسه سینه، یک حفره زیر پوستی ایجاد  و پورت را در آن قرار می‌دهد. کاتتر از طریق یک برش دیگر وارد ورید مناسب و به پورت متصل می‌گردد. . پس از عمل، برای اطمینان از قرارگیری صحیح، معمولاً یک عکس قفسه سینه گرفته می‌شود .

برای استفاده از پورت، یک پرستار یا پزشک مجرب، ناحیه روی پورت را با رعایت کامل اصول استریل ضدعفونی کرده و سوزن مخصوص پورت (سوزن هابر) را از طریق پوست و سپتوم سیلیکونی وارد مخزن می‌کند . پس از پایان تزریق یا نمونه‌گیری، سوزن خارج می‌گردد.

معایب، عوارض و نکات مهم:

با وجود مزایای بسیار، کاشت پورت شیمی درمانی مانند هر روش پزشکی دیگر، با برخی معایب و عوارض احتمالی همراه است که آگاهی از آنها ضروری است:

1. نیاز به عمل جراحی: برای کاشت و برداشت پورت، یک عمل جراحی کوچک لازم است که با خطرات عمومی جراحی مانند خونریزی، عفونت و واکنش به بیهوشی همراه است .

2. عوارض احتمالی: از جمله عوارض شایع و قابل مدیریت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

   • عفونت: اگرچه خطر آن نسبت به روش‌های دیگر کمتر است، اما همچنان یکی از عوارض مهم است و ممکن است نیاز به تعویض پورت داشته باشد .

   • لخته شدن خون (ترومبوز): ممکن است در کاتتر یا ورید اطراف آن لخته تشکیل گردد که باعث انسداد مسیر می‌گردد.

   • جابجایی یا پارگی کاتتر: حرکت بیش از حد یا ضربه می‌تواند باعث جابجایی دستگاه یا آسیب به کاتتر گردد.

   • جای زخم: محل برش‌های جراحی، یک جای زخم کوچک بر جای می‌گذارد .

مراقبت‌های ضروری در بیماران دارای پورت شیمی درمانی :

برای حفظ عملکرد صحیح پورت و پیشگیری از عوارض، رعایت نکات زیر توسط تیم درمانی و بیمار حیاتی است:

• شستشوی دوره‌ای (فلاش و لاک): برای جلوگیری از تشکیل لخته و انسداد، پورت باید به طور منظم با سرم فیزیولوژی و هپارین شستشو داده شود. در دوره‌هایی که از پورت استفاده نمی‌گردد، این کار معمولاً هر ۴ هفته یک بار انجام می‌گردد.

• تعویض به موقع سوزن هابر: در صورت نیاز به تزریق طولانی‌مدت (چند روزه)، سوزن هابر و پانسمان اطراف آن باید هر ۷ روز یک بار تعویض گردند تا خطر عفونت به حداقل برسد .

• بررسی روزانه محل پورت: بیمار باید هر روز محل کاشت پورت را از نظر علائم عفونت مانند قرمزی، تورم، درد، ترشح یا افزایش حرارت بررسی کند و در صورت مشاهده، سریعاً به پزشک اطلاع دهد .

• اجتناب از فعالیت‌های سنگین: پس از کاشت پورت و تا زمانی که پزشک اجازه ندهد، از انجام فعالیت‌های شدید که ممکن است باعث جابجایی دستگاه شود، خودداری کنید .

چه زمانی پورت برداشته می‌گردد؟

پورتاکت  تا زمانی که به آن نیاز باشد در بدن باقی می‌ماند. پس از پایان دوره درمان و با تشخیص پزشک معالج، پورت با یک عمل جراحی ساده و سرپایی برداشت میگردد.