پساری دونات

پساری ژلهورن (Gellhorn Pessary) چیست؟

پساری ژلهورن نوعی پساری فضاشغال (space-occupying pessary) است که برای درمان افتادگیهای شدید و پیشرفته اندامهای لگنی  است. برخلاف پساریهای حمایتی مانند پساری حلقوی که تنها با ایجاد تکیهگاه عمل میکنند، پساری ژلهورن با اشغال فضای واژن، اندامهای افتاده را به سمت بالا هل داده و در موقعیت طبیعی خود نگه میدارد.

این وسیله از سیلیکون پزشکی درجه یک (مدیکال گرید) ساخته شده و عاری از لاتکس است، بنابراین خطر حساسیت در آن بسیار پایین است. طراحی آن شامل یک دیسک نسبتاً بزرگ و مسطح در بالا و یک دسته یا ساقه (stem) در پایین است که پس از قرارگیری در واژن، تنها ساقه آن در دهانه واژن قابل رویت است.

تفاوت کلیدی با پساری دونات

پساری ژلهورن و دونات هر دو در دسته پساریهای فضاشغال قرار میگیرند، اما تفاوتهای مهمی با هم دارند:

موارد کاربرد اصلی

پساری ژلهورن به طور خاص برای درمان موارد شدید افتادگی لگنی است:

• افتادگی رحم درجه ۳ و ۴ (پرولاپس و پروسیدنشیا) 

• سیستوسل (افتادگی مثانه) در مراحل پیشرفته 

• رکتوسل (افتادگی راستروده) 

• پروسیدنشیا کامل (افتادگی کامل واژن پس از هیسترکتومی) 

پژوهشی بر روی ۵۳ زن مبتلا به افتادگی درجه ۳ و ۴ نشان داد که استفاده از پساری ژلهورن باعث کاهش معنادار علائم و بهبود کیفیت زندگی بیماران شده است. در این مطالعه، بیش از نیمی از بیماران (۵۲٫۸۳٪) پس از ۲۴ ماه همچنان از این وسیله استفاده میکردند.

مراحل جایگذاری توسط پزشک

جایگذاری پساری ژلهورن معمولاً توسط پزشک متخصص انجام میگردد:

۱. استفاده از دستکش و ژل روانکننده مناسب.
۲. نگه داشتن پساری به شکلی که دیسک به موازات دهانه واژن قرار گیرد.
۳. فشار دادن پرینه به سمت پایین با یک انگشت.
۴. راهنمایی پساری به داخل واژن با حرکت مارپیچی (corkscrew motion).
۵. پس از عبور دیسک از دهانه، فشار دادن آن به سمت بالا تا جایی که فقط ساقه در دهانه واژن دیده شود.
۶. بررسی در وضعیت نشسته و ایستاده برای اطمینان از جاگیری صحیح.

پس از جاگیری مناسب، بیمار نباید هیچگونه احساس ناراحتی یا وجود وسیله در واژن داشته باشد.

نکات مهم در انتخاب سایز پساری واژینال

پساری ژلهورن در سایزهای مختلف عرضه میشود. به عنوان مثال، محصولات EIS در هشت سایز از ۴۴ تا ۸۹ میلیمتر و در دو نوع پایه بلند و پایه کوتاه موجود هستند که انتخاب آنها بر اساس طول واژن توسط پزشک تعیین میشود.

معیارهای انتخاب سایز مناسب:

• پزشک باید بتواند یک انگشت را بین پساری و دیواره واژن عبور دهد (نه بیشتر و نه کمتر).

• اگر پساری خیلی شل باشد، ممکن است بچرخد یا خارج گردد.

• اگر خیلی سفت باشد، باعث درد و ناراحتی میگردد.

اثربخشی و نتایج بالینی:

مطالعات نتایج مثبتی را برای پساری ژلهورن نشان دادهاند:

• کاهش معنادار علائم در ۷۰ تا ۹۰ درصد بیماران مبتلا به افتادگی لگنی.

• بهبود علائم ادراری (به ویژه مشکل در تخلیه مثانه) در ۴۰ تا ۵۰ درصد بیماران.

• بهبود علائم گوارشی در ۳۰ تا ۵۰ درصد بیماران.

• افزایش رضایت جنسی در ۴۰ تا ۶۰ درصد کاربران.

در مطالعه مالزی که به مدت دو سال پیگیری شد، ۷۹٫۲۴ درصد از بیماران تا پایان سال اول و ۵۲٫۸۳ درصد تا پایان سال دوم استفاده از پساری را ادامه دادند.

مراقبت و پیگیری منظم

پساری ژلهورن نیازمند مراقبت و پیگیریهای دورهای است:

• معاینات منظم: پزشک باید هر ۳ ماه یکبار وضعیت واژن را از نظر علائم فشار، فرسایش یا واکنش آلرژیک بررسی کند.

• طول عمر مفید: حدود ۵ سال است و باید به طور منظم از نظر ترکخوردگی یا شکستگی بررسی و در صورت نیاز تعویض گردد.

• در صورت بروز علائم زیر به پزشک مراجعه کنید: مشکل در دفع ادرار، خونریزی واژینال، ترشحات بدبو، خارش، خروج پساری.

عوارض جانبی احتمالی:

استفاده از پساری ژلهورن ممکن است با عوارض زیر همراه باشد:

• ترشحات واژینال و بوی نامطبوع (معمولاً به دلیل واکنش به جسم خارجی)

• خونریزی یا لکهبینی واژینال.

• فرسایش یا زخم مخاط واژن.

• درد یا ناراحتی لگنی.

• احتباس ادراری یا یبوست.

• حساسیت به سیلیکون.

پساریهای گیر کرده و فراموش شده به ندرت میتوانند باعث ایجاد فیستول از مثانه یا راستروده شوند، اما با مراقبت و پیگیری منظم این عوارض قابل پیشگیری هستند.

موارد منع مصرف

استفاده از پساری ژلهورن در شرایط زیر ممنوع است:

• عفونت فعال ناحیه لگنی یا واژن.

• سرطان در ناحیه لگن داخلی.

• پارگی، زخم یا مش جراحی فرسایشیافته در ناحیه لگن.

• آتروفی شدید بافت واژن.

• ناتوانی یا عدم تمایل بیمار به مراقبتهای لازم و پیگیریهای دورهای.

• حساسیت به سیلیکون.

نتیجهگیری

پساری ژلهورن یک گزینه درمانی مؤثر، غیرتهاجمی و ایمن برای مدیریت افتادگیهای شدید و پیشرفته اندامهای لگنی است. این وسیله به ویژه برای زنانی که نمیتوانند یا تمایلی به جراحی ندارند، انتخابی عالی محسوب میشود. با انتخاب سایز مناسب، جایگذاری صحیح و پیگیریهای منظم تحت نظر پزشک، این روش میتواند کیفیت زندگی بسیاری از بیماران را به طور قابل توجهی بهبود بخشد.