چرا پمپ شیمی درمانی تیره است؟ پمپ شیمی‌درمانی به خودی خود «تیره» نیست، بلکه کیسه یا مخزن دارو و لوله‌های اتصالی آن اغلب با پوشش‌های تیره یا مات پوشانده میشوند. دلیل اصلی این کار، محافظت از داروهای حساس به نور در برابر تخریب نوری (فوتودِگرادِیشن) است.
چرا برخی داروهای شیمی‌درمانی به نور حساس هستند؟
بسیاری از داروهای شیمی‌درمانی در صورت قرار گرفتن در معرض نور (به‌ویژه نور مرئی و اشعه ماوراء بنفش) دچار تجزیه شیمیایی می‌گردند. این فرآیند می‌تواند دو پیامد جدی داشته باشد:
-
کاهش اثربخشی دارو: تجزیه نوری باعث کاهش قدرت دارو می‌شود و در نتیجه دوز مؤثر کمتری به بیمار می‌رسد .
-
ایجاد مواد سمی یا تحریک‌کننده: در برخی موارد، محصولات حاصل از تجزیه نوری خودشان می‌توانند برای بیمار مضر باشند. برای مثال، در داروی داکاربازین (Dacarbazine)، تجزیه نوری ماده‌ای به نام Diazo-IC تولید می‌کند که عامل ایجاد درد شدید و سوزش در محل تزریق است . همچنین تجزیه نوری این دارو می‌تواند باعث تغییر رنگ محلول به صورتی یا قرمز گردد.
چگونه از دارو در برابر نور محافظت می‌گردد؟
برای جلوگیری از این تخریب، داروهای حساس به نور در تمام مراحل آماده‌سازی و تزریق باید از نور محافظت شوند. این محافظت شامل چند بخش است:
-
کیسه یا مخزن دارو: دارو اغلب در کیسه‌هایی با رنگ تیره (مثل قهوه‌ای) یا کیسه‌های کاملاً مات و غیرشفاف قرار می‌گیرد . در برخی مراکز، کیسه‌های شیمی‌درمانی در پوشش‌های نارنجی مخصوصی قرار می‌گیرند که هم از نور محافظت می‌کند و هم در صورت پاره شدن، از پخش شدن داروی سیتوتوکسیک جلوگیری می‌کند .
-
لوله‌های تزریق (ست تزریق): برای داروهای بسیار حساس، نه فقط کیسه، بلکه لوله‌های اتصالی و اتاقک چکیدن نیز باید مات یا دارای فیلترهای محافظ نور باشند . مطالعات نشان داده‌اند که استفاده از لوله‌های مات برای داروی داکاربازین، میزان داروی رسیده به بیمار را از ۹۴٪ (با لوله شفاف) به ۹۸٪ افزایش می‌دهد .
-
پوشش‌های اضافی: در برخی موارد، پرستاران از فویل آلومینیومی یا پارچه‌های تیره برای پوشاندن کامل کیسه و لوله استفاده می‌کنند .