انواع شالدون دیالیز:
مقدمهای بر دیالیز
دیالیز فرآیندی است که جایگزین عملکرد طبیعی کلیهها در صورت نارسایی میشود. این درمان حیاتی، مواد زائد، نمکها و مایعات اضافی را از خون خارج کرده و به حفظ تعادل شیمیایی بدن کمک میکند.
انواع اصلی دیالیز:
۱. همودیالیز (Hemodialysis)
متداولترین نوع دیالیزکه در آن خون از بدن خارج از طریق یک فیلتر خاص (دیالایزر) تصفیه و سپس به بدن بازمیگردد.
ویژگیهای کلیدی ان:
-
معمولاً سه بار در هفته در مراکز درمانی انجام میگیرد.
-
هر جلسه ۳-۵ ساعت طول میکشد
-
نیاز به دسترسی عروقی (فیستول شریانی-وریدی یا کاتتر)
-
عملکرد: خارج کردن اوره، کراتینین و مایعات اضافی
دیالیز میتواند توسط شالدون دیالیز موقت و یا کتتر همودیالیز دائمی یا همان پرمیکت دیالیز انجام گیرد.
۲. دیالیز صفاقی (Peritoneal Dialysis)
نوعی دیالیز داخلی که از پرده صفاق (پردهای که دیواره شکم و اندامهای داخلی را میپوشاند) به عنوان فیلتر طبیعی استفاده میکند.
انواع دیالیز صفاقی:
الف) دیالیز صفاقی مداوم سرپایی (CAPD)
-
بیمار خودش ۴-۵ بار در روز مایع دیالیز را تعویض میکند
-
هیچ دستگاه خاصی نیاز ندارد
-
امکان تحرک و انجام فعالیتهای روزانه وجود دارد
ب) دیالیز صفاقی خودکار (APD)
-
از دستگاه سیکلر برای تعویض خودکار مایع استفاده میشود
-
معمولاً شبها هنگام خواب انجام میشود
-
روزها آزادی عمل بیشتری برای بیمار فراهم میکند.
مزایای دیالیز صفاقی:
-
انجام در منزل
-
برنامهانعطافپذیرتر
-
حفظ عملکرد باقیمانده کلیهها برای مدت طولانیتر
-
محدودیت رژیم غذایی کمتر
پرمیکت دیالیز:
تعریف و مفهوم
پرمیکت دیالیزاشاره به مایع تصفیه در فرآیند دیالیز دارد. در واقع، پرمیکت همان مایعی است که پس از عبور خون از فیلتر دیالایزر و خارج کردن مواد زائد از آن تشکیل میگردد.
کاربردهای تخصصی پرمیکت دیالیز:
۱. پرمیکت در همودیالیز
-
مایعی که حاوی مواد زائد خارج از خون بیمار است
-
به طور مداوم در طول دیالیز دفع میگردد.
-
حجم و ترکیب آن نشاندهنده کارایی فرآیند دیالیز است.
۲. پرمیکت در دیالیز صفاقی
-
به مایع کاربردی در دیالیز صفاقی اشاره دارد که حاوی مواد زائد است
-
پس از اتمام فرآیند تصفیه از حفره صفاقی خارج میشود
-
بررسی این مایع میتواند اطلاعاتی درباره سلامت صفاق ارائه دهد
پارامترهای مهم در پرمیکت دیالیز:
-
حجم پرمیکت تولیدی.
-
غلظت اوره و کراتینین در پرمیکت.
-
الکترولیتهای موجود.
-
نشانگرهای التهاب در دیالیز صفاقی.
پرمیکت بارد امریکا و انژیوداینامیک از برندهای مطرح بازارند.
مقایسه انواع دیالیز:
| پارامتر | همودیالیز | دیالیز صفاقی |
|---|---|---|
| مکان انجام | مرکز دیالیز | منزل |
| تعداد جلسات | ۳ بار در هفته | روزانه |
| مدت زمان | ۱۲-۱۵ ساعت هفتگی | ۲۴-۴۸ ساعت تعویض مداوم |
| دسترسی عروقی | ضروری | نیاز به کاتتر صفاقی |
| استقلال بیمار | کم | زیاد |
| محدودیت رژیم غذایی | بیشتر | کمتر |
نکات کلیدی برای انتخاب نوع دیالیز
عوامل مؤثر در انتخاب شالدون دیالیز و یا پرمیکت:
۱.وضعیت پزشکی بیمار: بیماریهای همراه، سن، وضعیت قلبی-عروقی
۲.سبک زندگی: شغل، فعالیتهای روزانه، ترجیح شخصی
۳.پشتیبانی: وجود مراقب آموزشدیده در منزل
۴.امکانات: دسترسی به مرکز دیالیز، فضای مناسب در خانه
ملاحظات ویژه:
-
دیالیز صفاقی برای بیماران با عملکرد قلبی پایدارتر مناسبتر است.
-
همودیالیز برای بیماران با سطح بالای سموم خون انتخاب بهتری است.
-
امکان تغییر بین انواع دیالیز در طول زمان وجود دارد.
شالدون دیالیز ارو و بی بران و بایوتک از برندهای مطرح بازارند.
انواع شالدون دیالیز:
انتخاب بین انواع شالدون دیالیز و دیالیز صفاقی به عوامل متعددی بستگی دارد و باید با مشورت تیم پزشکی انجام شود.پرمیکت دیالیزنیز مفهومی تخصصی است که به مایع حاوی مواد زائد در هر دو روش اشاره دارد و بررسی آن میتواند در ارزیابی کارایی درمان کمککننده باشد. هر بیمار کلیوی نیازمند ارزیابی فردی برای انتخاب بهترین روش دیالیز با توجه به شرایط خاص خود میباشد.
سایزبندی در پرمیکت دیالیز: کاتترها، ستها و حجم مبادله پرمیکت:
با توجه به اینکهپرمیکتبه خودی خود مایع دیالیز است و “سایز” به معنای مرسوم ندارد، این پاسخ برسایزبندی اجزای سیستم دیالیز صفاقیکه برای تبادل پرمیکت استفاده میگردد. متمرکز است.
۱. سایزبندی انواع شالدون دیالیز:
کاتترها بر اساسقطر، طول، شکل و تعداد کافسایزبندی میگردد.
الف) قطر داخلی (Internal Diameter):
-
کاتترهای استاندارد بزرگسالان:۲.۶ میلیمتر(حدود Fr 8)
-
کاتترهای با جریان بالا:تا۳.۰ میلیمتر(Fr 9-10)
-
کودکان:۱.۸-۲.۲ میلیمتر(Fr 6-7)
ب) طول کاتتر پرموکت:
-
طول داخل صفاقی:معمولاً۱۵-۲۰ سانتیمتر
-
طول تونل زیرجلدی:۵-۱۰ سانتیمتر
-
طول بخش خارجی:۱۰-۱۵ سانتیمتر(با در نظر گرفتن اتصالات)
ج) انواع بر اساس طراحی:
| نوع کاتتر | مشخصات | کاربرد |
|---|---|---|
| Tenckhoff مستقیم | نوک مستقیم، ۱ یا ۲ کاف | رایجترین نوع |
| Tenckhoff مارپیچ | نوک فنری (coiled) | کاهش خطر انسداد با امنتوم |
| Toronto-Western | صفحههای تخت در نوک | ثبات بیشتر |
| Moncrief-Popovich | کاف خارجی بزرگتر | کاهش عفونت |
۲. سایزبندی ستهای انتقال پرمیکت:
الف) ستهای CAPD (دیالیز دستی):
-
طول ست:معمولاً۱۲۰-۱۸۰ سانتیمتر
-
قطر لوله:۴-۵ میلیمتر
-
ظرفیت کیسه پرمیکت:۱,۰۰۰، ۲,۰۰۰، ۲,۵۰۰، ۳,۰۰۰، ۵,۰۰۰ میلیلیتر
ب) ستهای APD (دیالیز خودکار):
-
طول ست اصلی:تا۳۰۰ سانتیمتر
-
لولههای فرعی:برای اتصال چند کیسه
-
اتصالات:سیستمهای disconnect غیرلامسی (تیباد)
۳. حجمهای استاندارد پرمیکت (مایع دیالیز)
بر اساس وزن بیمار:
| وزن بیمار | حجم شروع معمول | حداکثر حجم قابل تحمل |
|---|---|---|
| کودکان (<20kg) | ۱۰-۲۰ ml/kg | ۳۰-۴۰ ml/kg |
| بزرگسالان ۴۰-۶۰kg | ۱,۰۰۰-۱,۵۰۰ ml | ۲,۰۰۰ ml |
| بزرگسالان ۶۰-۸۰kg | ۱,۵۰۰-۲,۰۰۰ ml | ۲,۵۰۰ ml |
| بزرگسالان >80kg | ۲,۰۰۰ ml | ۳,۰۰۰ ml |
بر اساس نوع دیالیز:
-
CAPD:حجمهای۱,۰۰۰ تا ۳,۰۰۰ میلیلیتردر هر تعویض
-
APD:حجمهای۱,۰۰۰ تا ۲,۵۰۰ میلیلیتردر هر سیکل شبانه
۴. سایزبندی پرمیکت دیالیز بر اساس غلظت گلوکز شالدون دائمی :
| غلظت گلوکز | اسمولالیته | کاربرد کلینیکی |
|---|---|---|
| ۱.۵%(سبک) | ۳۴۶ mOsm/L | بیماران با UF نیاز کم |
| ۲.۵%(متوسط) | ۴۰۱ mOsm/L | نیاز متوسط به آبزدایی |
| ۴.۲۵%(قوی) | ۴۸۵ mOsm/L | آبزدایی شدید، ادم ریوی |
نکته:غلظتهای جدیدتر با اسمولایتهای غیرگلوکز (ایکودکسترین، آمینواسیدها) نیز موجودند.
۵. عوامل مؤثر در انتخاب سایز مناسب پرمیکت:
الف) عوامل آناتومیک:
-
قد و وزن بیمار
-
فضای داخل صفاقی
-
سابقه جراحیهای شکمی
ب) عوامل فنی:
-
سرعت جریان مورد نیاز
-
دفع کافی اوره و کراتینین(Kt/V هدف)
-
تعادل مایعات(UF مناسب)
ج) عوامل بالینی:
-
فشار خون و وضعیت هیدراسیون
-
وجود فتق یا نشت
-
آسیب صفاقی قبلی
۶. پروتکلهای سایزبندی در عمل:
شروع درمان:
-
حجم شروع پایین(۵۰-۷۵% حجم هدف)
-
افزایش تدریجیدر طی ۱-۲ هفته
-
پایش فشار داخل شکمی(نباید >18 cmH₂O)
تنظیم بر اساس پاسخ:
-
براساس دفع اوره(Kt/V ≥ 1.7/week)
-
براساس تعادل مایعات
-
براساس راحتی بیمار(عدم احساس پری یا درد)
۷. استانداردهای اندازهگیری عملکرد:
شاخصهای کمی:
-
PET Test(Peritoneal Equilibration Test): اندازه گیری انتقال صفاقی
-
D/P Creatinine Ratio:تعیین نوع انتقال (Low/High Average/High)
-
D₄/D₀ Glucose:اندازهگیری بازجذب گلوکز
تطبیق سایز بر اساس نتایج:
-
High transporters:حجم کمتر، تعویض مکررتر
-
Low transporters:حجم بیشتر، زمان ماند طولانیتر
۸. عوارض مرتبط شالدون دیالیز با سایزبندی نامناسب:
| مشکل | علت احتمالی | راه حل |
|---|---|---|
| درد شکمی | حجم زیاد | کاهش حجم پرمیکت |
| نشت اطراف کاتتر | فشار بالا | کاهش حجم یا غلظت |
| دفع ناکافی | حجم کم | افزایش تدریجی حجم |
| فتق | فشار داخل شکمی مزمن | تنظیم حجم/تعداد تعویض |
جمعبندی و توصیههای کلیدی:
۱.سایزبندی انواع شالدون دیالیز یک فرآیند فردیاست و باید برای هر بیمار شخصیسازی گردد.
۲.حجم پرمیکتبر اساس وزن، سطح انتقال صفاقی و تحمل بیمار تعیین میگردد.
۳.اندازه کاتترباید با آناتومی بیمار و نیاز جریان مطابقت داشته باشد.
۴.تنظیم مداومبر اساس آزمایشهای ماهانه (PET، آزمایشات بیوشیمیایی) ضروری است.
۵.همکاری بیماردر گزارش علائم (درد، پری، تنگی نفس) برای تنظیم بهینه حیاتی است.
تذکر نهایی:تمام تصمیمات مربوط به سایزبندی باید توسطتیم درمان دیالیز(نفرولوژیست، پرستار دیالیز) با در نظر گرفتن تمام جنبههای بالینی بیمار اتخاذ شود. این اطلاعات جنبه آموزشی داشته و جایگزین مشاوره پزشکی نمیگردد.
سایزهای معمول پرمیکت دیالیز :
برندهای مطرح انواع شالدون دیالیز :
دیگر محصولات مرتبط با همودیالیز :
نوشتههای تازه
آخرین دیدگاهها
- MrGhasemi در درمان عفونت گوش با پاپارلا
- قطره باران در درمان عفونت گوش با پاپارلا

