عمل جراحی هرنی(فتق): راهنمای جامع انواع، روش‌های جراحی و مراقبت‌های پس از عمل

فتق یا هرنی (Hernia)یکی از شایع‌ترین مشکلات پزشکی است که زمانی رخ می‌دهد که بخشی از یک اندام یا بافت داخلی بدن از طریق یک نقطه ضعیف در دیواره عضلانی یا بافت همبند بیرون بزند. این عارضه می‌تواند در نواحی مختلف بدن ایجاد گردد. اما بیشتر در ناحیه شکم و کشاله ران مشاهده می‌گردد. در این مقاله به بررسی جامع عمل هرنی، انواع آن، روش‌های تشخیص و درمان، و مراقبت‌های لازم پس از عمل می‌پردازیم.

عمل جراحی هرنی(فتق) چیست؟

عمل هرنی(Hernia Repair Surgery) به روش‌های جراحی گفته می‌شود که برای ترمیم فتق یا بیرون‌زدگی اندام‌های داخلی بدن انجام می‌گردد. در این عمل، پزشک جراح بخش بیرون‌زده را به محل طبیعی خود بازگردانده و ناحیه ضعیف یا سوراخ  در دیواره شکم را ترمیم می‌کند. هدف اصلی این جراحی، جلوگیری از عوارض خطرناک فتق مانند انسداد روده یا قطع جریان خون به بافت‌ها است.

عمل هرنی شکم:

عمل جراحی هرنی(فتق) شکم(Abdominal Hernia Repair) به ترمیم فتق در نواحی مختلف دیواره شکم اشاره دارد. این نوع فتق می‌تواند در اثر ضعف مادرزادی، افزایش فشار داخل شکم، یا عوامل اکتسابی مانند چاقی، بارداری یا جراحی‌های قبلی ایجاد شود. روش‌های جراحی برای ترمیم فتق شکم شامل روش باز، لاپاراسکوپی و رباتیک است که بسته به شرایط بیمار و نوع فتق انتخاب می‌شوند.

عمل هرنی اینگوینال:

عمل هرنی اینگوینال(Inguinal Hernia Repair) شایع‌ترین نوع عمل فتق است که در ناحیه کشاله ران انجام می‌شود. این نوع فتق زمانی رخ می‌دهد که بخشی از روده یا بافت چربی از طریق کانال اینگوینال در دیواره شکم بیرون بزند. عمل هرنی اینگوینال می‌تواند به دو روش مستقیم و غیرمستقیم تقسیم شود:

• فتق اینگوینال غیرمستقیم: معمولاً مادرزادی است و به دلیل عدم بستن کامل کانال اینگوینال در دوران جنینی ایجاد می‌گردد.

• فتق اینگوینال مستقیم: اغلب در بزرگسالان و به دلیل ضعف عضلات دیواره شکم رخ می‌دهد.

انواععمل جراحی هرنی(فتق):

انواع فتق بر اساس محل وقوع عبارتند از:

دیفکت هرنی چیست؟

دیفکت هرنی(Hernia Defect) به اندازه و محل سوراخ یا ضعف در دیواره شکم اشاره دارد که دلیل  بیرون‌زدگی فتق است. اندازه دیفکت می‌تواند از چند میلی‌متر تا چندین سانتی‌متر متغیر باشد و در انتخاب روش ترمیم (بخیه زدن یا استفاده از مش) نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. در مواردی که دیفکت بزرگ باشد، از مش جراحی برای تقویت ناحیه ضعیف  استفاده می‌گردد.

هرنی آمبلیکال چیست؟

هرنی آمبلیکال(Umbilical Hernia) یا فتق نافی به بیرون‌زدگی احشای داخلی از طریق ناف میگویند. این نوع فتق بیشتر در نوزادان به خصوص نوزادان نارس است. اما می‌تواند در بزرگسالان نیز رخ دهد. عوامل خطر شامل چاقی، بارداری‌های متعدد و آسیت (تجمع مایع در شکم) است. در مواردی که فتق نافی باعث علائم شدید یا خطر اختناق شود، جراحی توصیه می‌شود.

روش‌های تشخیص فتق:

تشخیص فتق معمولاً با معاینه فیزیکی آغاز می‌گردد اما در موارد خاص از روش‌های تصویربرداری استفاده میگردد:

• معاینه فیزیکی: پزشک از بیمار می‌خواهد بایستد یا سرفه کند تا برآمدگی فتق را مشاهده کند.

• سونوگرافی: برای تأیید حضور فتق و تعیین اندازه و محل دقیق آن استفاده می‌شود.

• سیتی اسکن و ام‌آرآی: در موارد پیچیده یا زمانی که فتق در معاینه فیزیکی قابل تشخیص نیست.

روش‌های جراحی فتق:

1. جراحی باز:

در این روش، یک برش بزرگ در محل فتق ایجاد و جراح پس از بازگرداندن محتویات فتق به محل طبیعی، ناحیه ضعیف را با بخیه یا مش جراحی ترمیم می‌کند. این روش تحت بی‌حسی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام می‌گیرد.

2. جراحی لاپاراسکوپی

در این روش کم‌تهاجمی، چند برش کوچک ایجاد و ابزار جراحی و دوربین از طریق این برش‌ها وارد بدن می‌شوند. مزایای این روش شامل درد کمتر، دوره نقاهت کوتاه‌تر و بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره است.

3. جراحی رباتیک

این روش زیرمجموعه‌ای از جراحی لاپاراسکوپی است که در آن جراح از بازوهای رباتیک برای ترمیم فتق استفاده می‌کند. دقت بالا و دوره نقاهت کوتاه از مزایای این روش است.

مراقبت‌های پس از عمل:

• پانسمان و استحمام: معمولاً 48 ساعت پس از عمل می‌توان پانسمان را برداشت و استحمام کرد.

• فعالیت‌های بدنی: پیاده‌روی سبک از روز اول توصیه می‌شود اما باید از بلند کردن اجسام سنگین به مدت 4-6 هفته پرهیز کرد.

• رژیم غذایی: مصرف غذاهای پرپروتئین، فیبر و مایعات برای بهبودی سریع‌تر توصیه می‌شود.

• کنترل درد: استفاده از مسکن‌های تجویز شده توسط پزشک برای کنترل درد.

عوارض احتمالی جراحی

• عفونت محل جراحی

• درد مزمن در ناحیه عمل

• آسیب به اعصاب یا عروق خونی

• عود فتق

• احتباس ادرار

عمل جراحی هرنی(فتق):

عمل هرنی یکی از شایع‌ترین اعمال جراحی است که با هدف ترمیم بیرون‌زدگی احشای داخلی انجام می‌گردد. انتخاب روش جراحی (باز، لاپاراسکوپی یا رباتیک) بستگی به عوامل مختلفی از جمله نوع فتق، اندازه دیفکت و شرایط عمومی بیمار دارد. مراقبت‌های پس از عمل و رعایت توصیه‌های پزشک نقش کلیدی در کاهش عوارض و پیشگیری از عود فتق دارند. در صورت مشاهده هرگونه برآمدگی غیرعادی در ناحیه شکم یا کشاله ران، مراجعه به پزشک برای تشخیص و درمان به موقع ضروری است.