تخلیه آب ریه که در اصطلاح پزشکی به آن “توراسنتز” یا درناژ قفسه سینه میشناسند عملی است که طی آن هوای محبوس یا مایع اضافی جمع‌ در فضای جنب (فضای بین ریه و قفسه سینه) خارج می‌گردد. مدت زمان ماندگاری لوله یا سوزن تخلیه در بدن یک عدد ثابت نیست و به عوامل متعددی بستگی دارد.

تخلیه آب ریه (پلورال افیوژن) چیست؟

قبل از پرداختن به زمان‌بندی، بهتر است با مفهوم این روش آشنا شویم. تجمع غیرعادی مایع در فضای جنب را پلورال افیوژن یا همان “آب آوردن ریه” می‌گویند. این مشکل می‌تواند دلایل مختلفی از جمله نارسایی قلبی، عفونت‌ها، سرطان یا التهاب داشته باشد . روش تخلیه این مایع به دو صورت اصلی انجام می‌گیرد:

1. توراسنتز ساده: در این روش، کتتر درناژ اب ریه به طور موقت وارد ش و مایع یکباره تخلیه می‌گردد.ست توراسنتز ارو از برندهای مطرح است.

2. درناژ با لوله قفسه سینه (Chest Drain): یک لوله انعطاف‌پذیر برای مدت طولانی‌تری در قفسه سینه باقی می‌ماند تا تخلیه به تدریج و به طور مداوم انجام گیرد..کتتر درناژ ریوی یا همان کتتر پیگ تیل یا کتتر پلورال است.

3. کاتترهای دائمی (IPC): برای بیمارانی که به طور مکرر با تجمع مایع مواجه هستند (مثلاً در سرطان)، یک کاتتر خاص کار قرارمیگیرد تا در منزل نیز بتوانند تخلیه را انجام دهند .

کتتر پیگ تیل وان استپ بایوتک از برندهای مطرح بازار است.

مدت زمان تخلیه آب ریه توسط  کتتر درناژ اب ریه : پاسخ کوتاه:

به طور خلاصه، مدت زمان تخلیه به روش انجام کار بستگی دارد:

• توراسنتز ساده: خود عمل حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد و بیمار معمولاً همان روز مرخص می‌گردد . ماندگاری سوزن در بدن تنها چند دقیقه است.

• لوله قفسه سینه: این لوله می‌تواند بین ۲۴ ساعت تا چند هفته در بدن بماند، اما در اکثر موارد بین ۳ تا ۵ روز طول می‌کشد .

• کاتتر دائمی: این وسیله می‌تواند برای چند هفته تا چند ماه در بدن باقی بماند و در موارد خاص به صورت طولانی‌مدت از آن استفاده می‌شود .

عوامل مؤثر بر مدت زمان ماندگاری کتتر پلورال:

همانطور که گفتیم، این بازه زمانی بسیار متغیر است. مهم‌ترین عواملی که تعیین می‌کنند “چند روز طول میکشد” عبارتند از:

۱. علت تجمع مایع (تشخیص زمینه‌ای)

دلیل اصلی آب آوردن ریه، مهم‌ترین فاکتور است.

• عفونت (آمپیم): اگر مایع ناشی از عفونت چرکی باشد، ممکن است تخلیه کامل آن زمان بیشتری ببرد و لوله چندین روز در جای خود باقی بماند تا عفونت به طور کامل کنترل گردد.

• نارسایی قلبی: در این موارد، اگر با درمان دارویی، تولید مایع متوقف شود، تخلیه می‌تواند سریع‌تر انجام شود.

• بدخیمی (سرطان): اگر علت، سرطان باشد، احتمال تجمع مجدد مایع بالاست. به همین دلیل گاهی از کاتترهای دائمی استفاده می‌شود که مدت زمان استفاده از آنها طولانی‌تر است .

۲. میزان و سرعت تجمع مایع:

اگر حجم مایع بسیار زیاد باشد، پزشکان ترجیح می‌دهند تخلیه به تدریج و طی چند روز انجام شود تا از بروز عوارض ناگهانی مانند شوک یا ادم ریه (خیز ریه) جلوگیری کنند . گاهی ممکن است نیاز به چند نوبت تخلیه مجزا باشد .

۳. نوع وسیله تخلیه

• درناژ ساده (Single Aspiration): در مواردی که مایع کم است و پس از تخلیه عود نمی‌کند، یکبار تخلیه با سوزن کافی است. این پروسه در مطب یا کلینیک انجام  و زمان آن کوتاه است .

• درناژ با لوله (Chest Tube): وقتی مایع مدام تولید می‌گردد یا عفونی است، لوله قفسه سینه قرار میگیرد. تا زمانی که خروج مایع به کمتر از حد مشخصی (مثلاً ۱۰۰ تا ۲۰۰ سی‌سی در روز) برسد، لوله خارج نمی‌گردد.

روند بهبودی و مراقبت‌های پس از تخلیه:

مراقبت‌های بلافاصله پس از تخلیه باکتتر درناژ اب ریه:

پس از خارج کردن لوله یا انجام توراسنتز، بیمار باید مدتی استراحت کند.

• استراحت: توصیه می‌شود برای ۴۸ ساعت اول از انجام فعالیت‌های سنگین خودداری شود .

• پانسمان: محل ورود لوله با یک پانسمان پوشانده می‌شود. معمولاً می‌توان این پانسمان را پس از ۲۴ تا ۴۸ ساعت برداشت، مگر اینکه پزشک طور دیگری دستور دهد .

• نظارت بر علائم: باید محل زخم از نظر قرمزی، تورم، درد زیاد یا ترشحات چرکی بررسی شود که از علائم عفونت هستند .

فعالیت‌های روزمره:

• ورزش و فعالیت سنگین: تا زمانی که پزشک تأیید نکرده است (معمولاً چند روز تا چند هفته)، از انجام فعالیت‌های سنگین و بلند کردن اجسام سنگین پرهیز کنید .

• حمام کردن: اگر لوله تخلیه هنوز در محل است، باید محل ورود آن کاملاً خشک بماند و معمولاً با کمک پرستار می‌توان با کیسه آب تنی کرد . اگر کاتتر دائمی دارید، باید محل ورود همیشه خشک بماند . در غیر این صورت، پس از برداشتن پانسمان (معمولاً ۴۸ ساعت بعد)، می‌توانید دوش بگیرید .

• سفر با هواپیما: معمولاً تا زمانی که پزشک تأیید نکرده است (گاهی تا چند هفته)، نباید با هواپیما سفر کنید .

جدول زمان‌بندی کلی روند بهبود:

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

پس از ترخیص، در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر فوراً با پزشک تماس بگیرید یا به مرکز درمانی مراجعه کنید :

• تب و لرز (دمای بالای ۳۸ درجه).

• تنگی نفس ناگهانی یا شدیدتر شدن آن.

• درد قفسه سینه که با مسکن معمولی بهتر نمی‌شود.

• قرمزی، گرمی، تورم یا ترشح چرکی از محل زخم.

• خونریزی از محل ورود لوله.

• سرفه خونی.

جمع‌بندی:

مدت زمان تخلیه آب ریه یک پاسخ واحد ندارد و از یک جلسه سرپایی ۳۰ دقیقه‌ای تا چند هفته بستری با لوله قفسه سینه متغیر است. مهم‌ترین عامل در تعیین این زمان، علت زمینه‌ای تجمع مایع و نوع درمان انتخابی توسط پزشک متخصص است. رعایت دقیق دستورالعمل‌های مراقبتی پس از عمل و پیگیری منظم، نقش کلیدی در بهبودی سریع و بدون عارضه دارد.